Jak dzieci korzystają z pamięci?

Okazuje się, że dzieci korzystają z pamięci w całkiem inny sposób niż dorośli. Zastanawiasz się, czym różni się ich pamięć od naszej? Już odpowiadam!

Pamięć można klasyfikować na różne sposoby. Dziś przedstawiam ci podział ze względu na funkcje, jakie pełni. Na tym przykładzie pokażę ci między innymi, dlaczego dorosłym łatwiej przywołać pewne wydarzenia z przeszłości, z kolei dzieci nie pamiętają pierwszych lat życia.

 Pamięć epizodyczna

Jak pewnie się domyślasz, ten rodzaj pamięci odpowiada za zapamiętywanie przebiegu różnych zdarzeń. Jeśli chcesz powiedzieć, co i kiedy się wydarzyło, kto w tej sytuacji uczestniczył i jak wyglądał, sięgasz właśnie do pamięci epizodycznej.

Pamięć epizodyczna dotyczy:

1. Zdarzeń z naszego życia, np. Pamiętam, jak wyglądały narodziny mojego syna.

2. Doświadczeń osobistych, np. Pamiętam, jak bardzo tęskniłam za córką, gdy pojechała na pierwsze kolonie.

3. Poczucia własnej tożsamości, np. (Pamiętam, że) gdy byłam mała, marzyłam o założeniu dużej rodziny.

Wydobycie informacji z pamięci epizodycznej wymaga nieco wysiłku i czasu. Jest ona bardzo dobrze rozwinięta u dorosłych, z kolei u małych dzieci znacznie, znacznie słabiej.

Dlatego właśnie nastolatkowie i dorośli nie pamiętają zbyt wiele z okresu wczesnego dzieciństwa. Bo pamięć epizodyczna nie jest w tym okresie najważniejsza. To zjawisko nazwano amnezją dziecięcą.

Nie oznacza to jednak, że maluchom nie należy pokazywać świata i uczyć różnych praw i zależności. Może nie zapamiętają, w jakich okolicznościach odbywały się te nauki, jak bardzo mama czy tata się starali, ale daną umiejętność zapamiętają.

Pamięć epizodyczna może nie działa u małych dzieci najlepiej. Za to pamięć proceduralna i semantyczna mają się doskonale już od urodzenia.

Pamięć proceduralna

Ten rodzaj pamięci odpowiada za nabywanie nowych umiejętności. Dzięki pamięci proceduralnej dziecko uczy się pełzać, siadać, raczkować, wstawać i w końcu chodzić, jeździć na hulajnodze, przygotowywać śniadanie, ubierać się czy przeprowadzać wieczorną toaletę.

Dostęp do tej pamięci jest automatyczny i całkowicie nieświadomy operacji pamięciowych zachodzących w mózgu. Uświadamiamy sobie tylko tyle, że dana czynność, dana reakcja została właśnie wykonana.

Jak to wygląda w praktyce?

Na pewno nie zastanawiasz się ani ty, ani twoje dziecko, w jaki sposób jeździ się na rowerze. Po prostu wsiadacie na rowery i już, i jedziecie. No chyba, że dopiero trwa nauka jazdy na tym dwukołowcu – wtedy każdy ruch jest baaardzo przemyślany, ale tu nie mówimy już o pamięci proceduralnej 😉

I pamięć semantyczna

Ostatni ale nie mniej ważny rodzaj pamięci. Pamięć semantyczna powiązana jest z procesami językowymi oraz kojarzeniem różnych faktów. Tutaj przechowywane są informacje o znaczeniu poszczególnych słów, ogólne prawa, wzory i zasady, a także reguły gramatyczne.

Mówiąc bardziej szczegółowo, dzięki pamięci semantycznej zapamiętuje się:

1. Fakty, np. dotyczące biologii, historii, geografii itd.

2. Informacje na temat przedmiotów codziennego użytku, np. Co to jest komputer? czy Do czego służy krzesło?

3. Informacje na temat własnego otoczenia, np. Mam na imię Klara, Mieszkam w Poznaniu czy Mam dwóch młodszych braci.

Dzieci bardzo intensywnie wykorzystują pamięć semantyczną już od pierwszych dni życia, ucząc się swojego otoczenia, tego jak mają na imię, kto jest ich rodzicem, w jaki sposób sygnalizować głód czy zmęczenie. Starszaki korzystają z pamięci semantycznej także w szkole, gdzie trzeba zapamiętywać fakty niezwiązane bezpośrednio z ich życiem – kłania się matematyka, historia, biologia i inne 😉

Źródło
N. Minge, K. Minge, Jak kreatywnie wspierać rozwój dziecka
V. S. Ramachandran, Neuronauka o podstawach człowieczeństwa
P. Zimbardo, R. Girren, Psychologia i życie

Przeczytaj więcej