Dzieci są mądre na swój sposób

Dzieci są mądre – odkryj, jak wspierać ich rozwój intelektualny i emocjonalny. Porady dla rodziców.

Maria 28.09.2023

Mózg dziecka i jego tajemnice

4,44 / 9 głosów

Spis treści:

      »Jak rośnie mózg dziecka?
      »Jak działa mózg dziecka?
      »Jak wspierać rozwój mózgu dziecka?
      »Podsumowanie

Mózg dziecka jest niezwykle fascynującym i złożonym organem, który kształtuje się w ciągu całego życia. Mózg dziecka rozwija się w zależności od wielu czynników, takich jak geny, środowisko, doświadczenia, emocje, relacje i nauka. W tym tekście postaram się przybliżyć niektóre z tajemnic mózgu dziecka i wyjaśnić, jak możemy wspierać jego prawidłowy rozwój.

Jak rośnie mózg dziecka?


Mózg dziecka zaczyna się kształtować już w życiu płodowym, kiedy to powstają miliony komórek nerwowych zwanych neuronami. Neurony łączą się ze sobą tworząc sieci neuronalne, które odpowiadają za różne funkcje mózgu. W momencie narodzin mózg dziecka waży około 350 gramów i ma około 100 miliardów neuronów. Jednak to nie koniec wzrostu mózgu - w ciągu pierwszych lat życia mózg dziecka rośnie bardzo szybko i osiąga około 90% masy dorosłego mózgu już w wieku 5 lat.

Ważnym elementem rozwoju mózgu dziecka jest proces zwany synapto- lub neurogenezą, czyli tworzeniem nowych połączeń między neuronami. Synapto- lub neurogeneza zachodzi najintensywniej w okresie prenatalnym i wczesnego dzieciństwa, kiedy to mózg jest najbardziej plastyczny i podatny na wpływ środowiska. W tym czasie mózg tworzy znacznie więcej synaps niż potrzebuje, co pozwala na lepsze dostosowanie się do różnych warunków i sytuacji. Jednak nie wszystkie synapsy są używane i utrwalane - te, które nie są aktywowane przez bodźce zewnętrzne lub wewnętrzne, ulegają stopniowemu zanikowi w procesie zwany prunningiem lub apoptozą. Prunning lub apoptoza jest naturalnym mechanizmem optymalizacji mózgu, który pozwala na usunięcie zbędnych lub szkodliwych połączeń i zwiększenie efektywności tych, które są użyteczne. Prunning lub apoptoza zachodzi głównie w okresie dojrzewania, kiedy to następuje znaczna redukcja liczby synaps.

Jak działa mózg dziecka?

Mózg dziecka jest podzielony na dwie półkule: lewą i prawą. Każda półkula ma swoją specyfikę i odpowiada za różne funkcje. Półkula lewa jest związana głównie z procesami logicznymi, analitycznymi, językowymi i matematycznymi. Półkula prawa jest związana głównie z procesami kreatywnymi, intuicyjnymi, emocjonalnymi i artystycznymi. Półkule komunikują się ze sobą za pomocą pasma włókien nerwowych zwanych ciałem modzelowatym. U dzieci ciało modzelowate jest jeszcze słabo rozwinięte, co oznacza, że półkule pracują bardziej niezależnie od siebie niż u dorosłych. Dlatego dzieci mają większą zdolność do myślenia wieloaspektowego i twórczego.

Mózg dziecka składa się również z kilku struktur podkorowych, które pełnią ważne role w regulacji emocji, motywacji, pamięci i uczenia się. Niektóre z tych struktur to:

  • Układ limbiczny - zespół struktur odpowiedzialnych za emocje, popędy, nagrody i karę. Do układu limbicznego należą m.in. hipokamp, ciało migdałowate, podwzgórze i przysadka mózgowa. Układ limbiczny jest bardzo aktywny u dzieci, co sprawia, że są one bardziej impulsywne, spontaniczne i emocjonalne niż dorośli. Układ limbiczny jest również kluczowy dla procesów pamięci i uczenia się, ponieważ pomaga w utrwalaniu informacji poprzez nadawanie im znaczenia emocjonalnego.
  • Kora przedczołowa - część kory mózgowej znajdująca się w przedniej części płata czołowego. Kora przedczołowa odpowiada za funkcje wykonawcze, takie jak planowanie, rozwiązywanie problemów, podejmowanie decyzji, kontrola impulsów i hamowanie reakcji. Kora przedczołowa jest jedną z ostatnich części mózgu, która dojrzewa - jej rozwój trwa nawet do 25 roku życia. Dlatego dzieci mają trudności z koncentracją, organizacją, samokontrolą i przewidywaniem konsekwencji swoich działań. Kora przedczołowa jest również ważna dla rozwoju tożsamości, empatii i moralności.

Jak wspierać rozwój mózgu dziecka?

Rozwój mózgu dziecka zależy w dużej mierze od tego, jakie bodźce otrzymuje ono od swojego otoczenia. Aby wspierać prawidłowy rozwój mózgu dziecka, należy zapewnić mu:

  • Bezpieczeństwo i miłość - podstawowe potrzeby emocjonalne dziecka, które wpływają na jego poczucie własnej wartości, zaufania i przywiązania. Dziecko potrzebuje czułości, akceptacji, wsparcia i poczucia bezpieczeństwa ze strony rodziców i opiekunów. Tylko wtedy może ono swobodnie eksplorować świat i uczyć się nowych rzeczy.
  • Stymulację i wyzwania - bodźce intelektualne i sensoryczne, które pobudzają rozwój neuronów i synaps. Dziecko potrzebuje różnorodnych doświadczeń, zabaw, gier i aktywności, które angażują jego ciekawość, kreatywność i wyobraźnię. Dziecko potrzebuje również wyzwań i zadań dostosowanych do jego poziomu rozwoju, które wymagają od niego wysiłku i koncentracji.
  • Interakcję i komunikację - kontakt z innymi ludźmi, który uczy dziecko języka, społeczności i kultury. Dziecko potrzebuje rozmawiać, słuchać, opowiadać, czytać i pisać. Dziecko potrzebuje również nawiązywać relacje z rówieśnikami i dorosłymi, współpracować, negocjować i rozwiązywać konflikty.
  • Zdrowie i odpoczynek - warunki fizyczne i biologiczne, które wpływają na funkcjonowanie mózgu. Dziecko potrzebuje zdrowej i zrównoważonej diety, która dostarcza mu niezbędnych składników odżywczych dla mózgu. Dziecko potrzebuje również regularnego ruchu i aktywności fizycznej, która poprawia krążenie krwi i dotlenienie mózgu. Dziecko potrzebuje również wystarczającej ilości snu i odpoczynku, który regeneruje mózg i umożliwia konsolidację pamięci.

Podsumowanie

Mózg dziecka jest niezwykle fascynującym organem, który rośnie i uczy się przez całe życie. Mózg dziecka jest plastyczny i podatny na wpływ środowiska. Mózg dziecka składa się z wieluczęści, które pełnią różne funkcje i współpracują ze sobą. Mózg dziecka potrzebuje odpowiednich bodźców i warunków, aby się prawidłowo rozwijać. Rodzice i opiekunowie mogą wspierać rozwój mózgu dziecka poprzez zapewnienie mu bezpieczeństwa, miłości, stymulacji, wyzwań, interakcji, komunikacji, zdrowia i odpoczynku. Mózg dziecka jest nie tylko organem fizycznym, ale także źródłem osobowości, inteligencji, kreatywności i emocji dziecka. Dlatego warto poznawać jego tajemnice i dbać o jego dobrostan.


O autorze

Maria

Maria, pełna pasji mama dwójki uroczych maluchów, której blog to kolorowy świat dziecięcej radości i rodzicielskich wyzwań. Z humorem i empatią dzieli się swoim doświadczeniem, inspirując innych rodziców do twórczego wspierania rozwoju swoich pociech. Jej wpisy to nie tylko praktyczne porady, ale także przemyślane refleksje na temat rodzicielstwa, malowane piórem pełnym ciepła i zrozumienia.

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *